استعمار نژادی به الگویی از سلطه اطلاق می‌شود که در آن قدرت‌های استعمارگر با تکیه بر ایدئولوژی‌های برتری‌جویانه و نژادمحور، به تصاحب سرزمین، بهره‌کشی اقتصادی و سرکوب نظام‌مند جوامع بومی می‌پردازند و آنان را از حقوق بنیادین انسانی محروم می‌سازند. در این چارچوب، فرانسه در دوران استعمار خود در بخش‌های گسترده‌ای از آفریقا، با معرفی سیاه‌پوستان به‌عنوان مردمانی «فاقد تمدن»، اعمال کار اجباری، تحقیر فرهنگی، تحمیل زبان و سبک زندگی فرانسوی، سرکوب نخبگان محلی و محدودسازی مشارکت سیاسی، ساختاری عمیقاً تبعیض‌آمیز ایجاد کرد که با ابزارهایی چون نظام همسان‌سازی و «کد بومی» نهادینه شد. اگرچه استعمار کلاسیک پایان یافته، اما پیامدهای آن در قالب اشکال نوین سلطه اقتصادی، مالی، سیاسی، فرهنگی و نظامی همچنان ادامه دارد و وابستگی کشورهای سابقاً مستعمره به فرانسه را بازتولید می‌کند؛ وضعیتی که در ادبیات سیاسی به استعمار نو و فرانو شناخته می‌شود. این تداوم سلطه، با نقض حق تعیین سرنوشت، استقلال اقتصادی، مالکیت بر منابع طبیعی و حقوق اجتماعی مردم، مغایر با اسناد بنیادین حقوق بشر از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر، منشور ملل متحد و میثاق‌های بین‌المللی است. ازاین‌رو، دستیابی به عدالت و رهایی واقعی مستلزم کاهش وابستگی ساختاری، تقویت حاکمیت اقتصادی و پیگیری حقوقی مطالبات کشورهای آفریقایی در چارچوب حقوق بین‌الملل است.

 

برای مطالعه متن کامل این یادداشت، به اینجا مراجعه کنید...