حفاظت از میراث‌فرهنگی، به‌ویژه ابنیه تاریخی و محوطه‌های ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، نه‌تنها یک تعهد فرهنگی و تاریخی، بلکه یک مسئولیت حقوق بشری عمیق است. این میراث، گواه هویت و تاریخ بشریت، تجسم خلاقیت و دانش گذشتگان و منبعی غنی برای درک گذشته و ساختن آینده است. دولت‌ها به‌عنوان حافظان اصلی این میراث، مسئولیت‌های متعددی در قبال حفاظت، نگهداری و تسهیل دسترسی به آن‌ها دارند. این مسئولیت‌ها، در تاروپود حقوق بین‌الملل، به‌ویژه در چارچوب کنوانسیون‌های یونسکو، تنیده شده است و ابعاد حقوق بشری آن، به‌ویژه در زمینه حق دسترسی به فرهنگ، مشارکت در زندگی فرهنگی و حق نسل‌های آینده بر میراث، اهمیت بسزایی یافته است. بااین‌حال، حفظ این گنجینه‌ها با چالش‌های گوناگونی از جمله درگیری‌های مسلحانه، توسعه ناپایدار، تغییرات اقلیمی و قاچاق غیرقانونی مواجه است. در این میان، مسئولیت حقوق بشری دولت‌ها در قبال میراث‌فرهنگی، اهمیتی دوچندان می‌یابد. این نوشتار به بررسی ابعاد مختلف این مسئولیت، چالش‌های پیش‌رو و راهکارهای عملی برای تقویت حفاظت از میراث‌فرهنگی با رویکرد حقوق بشری می‌پردازد.